Atzo  CNT, PCE-EPK eta Eusko Lurra Fundazio ekintzale  erakunde historikoek omenaldi  herritarra antolatu dute Asturiasen, Valduno eta LLera herrixken artean, Oviedotik gertu,  “El Pradon de los vascos” deritzote parajearen alboan.

Leku honetan eta alboko Pando mendian, 36 gerran  300 inguru miliziano eta gudariek bizia galdu zuten faxistekin borrokan Oviedo askatu nahian.

Gertaera haien testuinguru historikoa

1937ko otsailaren 21ean, Errepublikaren sostenguan Eusko Jaurlaritzak Asturiasera bidalitakobi brigadek, beste 13 brigada errepublikarrekin batera, faxisten eskuetan zegoen Oviedo hiria eta hiriburua frankisten kontrolpeko lurraldearekin lotzen zuen Grado-ko korridorea erasotu zuten. Helburua Oviedo hartzea zen, edo hiria inguratzea behintzat.

Bi euskal brigadetatik bat Saseta Komandantearen agindupean zegoen. Brigada honetan EAE-ANVko Eusko Indarra, EAJko Amaiur eta UGTko Indalecio Prieto batailoiak zeuden.

Bigarren euskal brigadak Benito Reholaren burua zuen. Perezagua eta Rusia batailoi komunistek eta Isaac Puente batailoi anarkistak osatzen zuten. Dibisio euskaldunaren aginte postua Trubiako eskoletan kokatuta zegoen, Eduardo Vallejo-k koordinaturik.

Gudari ekintzaleek eta jelkideek, UGTko milizianoekin batera, 1937ko otsailaren 21ean Naloi ibaia gurutzatu zuten gabarretan. Saseta komandanteak  EAE-ANVko gudariei erasoan aurrean joatea eskatu zien. Naloi ibaia odolezko ibaia bilakatu zen Llera eta Valduno herrixken artean. Faxisten metrailadore astunen supean, EAE-ANVren lehen 20 gudari inguru ibaian bertan hil zituzten.

Gudari ekintzaleek Nalon ibaia zeharkatutako parajea

Ibai ertzean posizioa ezartzea lortu zuten beste batailoi euskaldunak ibaia zeharkatu ahal izateko. Gero hainbat karga izan ziren Areceseko muinoaren maldan gora. Azkenean, ANVko Eusko Indarrakoek Areces herrixka hartu zuten Amaiurko jelkideen laguntzaz, UGT-ko batailoia faxisten supean trabatua geratzen zen bitartean.

Aldi berean, euskal brigada komunista eta anarkistak handituta zetorren Naloi ibaia zeharkatu zuen eta San Claudio barrena Oviedo gaineko “Pando” mendixkarantz abiatu ziren.

Isaac Puente batailoi anarkista erdian zihoan, bi batailoi komunistak ezker-eskuin. Borroka bertatik bertara izan zen faxistekin. Latza. Anarkistek 30 hildako izan zituzten soilik aurreneko eraso honetan. Historialariek diote “El Pando” posizioa hartzea izan zela ofentsiba horren errepublikarren garaipenik handiena. Euskal brigadak lortua.

23an, gudari eta milizianoek Areces galdu zuten faxisten kontraerasoaren ondorioz eta ezaguna den masakrea gertatu zen. ANVko 120 gudari, EAJko 18 eta UGTko 12 miliziano inguru. Saseta komandantea bera bertan erori zen. Frankistek ospitale batean geratutako 80 zauritu baionetaz hil zituzten.

Odolez tindatutako Naloi ibaia berriro atzera gurutzatu behar izan zuten. Bitartean, Euskal Brigadako komunista eta anarkistek “El Pandoko” posizioa mantentzea lortzen zuten. Hurrengo egunetan Eusko Indarraren gudarien laguntza izango zuten bertan eta euskaldunek elkarrekin posizioa mantendu zuten hainbat astetan.

Hainbat historialariek diote Oviedoko korridorearen inguruko gatazketan 10.000 borrokalari errepublikarrek bizitza galdu zutela. Haietatik, 250-300 inguru, euskal gudari eta milizianoak.

Gaurko ekitaldia

Autobusez eta autoez  Euskal Herritik etorritako militante anarkista, ekintzale eta komunistak,  Asturiasko CNT eta Asturiesko PC-ko hainbat kidekin batera, 36ko gerran euskal  gudari eta milizianoak bezala  Nalon ibaia gurutzatu dute. Oraingo honetan Joaldunen talde baten atzetik.  Ondoren, hainbat ekitaldi oztopatu dituzten etengabeko  euri  zaparradapean,  militante ekintzale, komunista eta anarkistak Valdunoko elizaren arkupetan bildu dira txalapartaren doinuz ekitaldi politikoa burutzeko.

Bertsolari batek ere hango gertaerak gogora ekarri ditu.

Erakunde historikoen izenean mintzatu direnak garai hartako borrokalarien legatua gogora ekartzeaz gain, Oroimen historikoak  egungo borroketan daukan egunekotasuna azpimarratu dute. Faxismoa eta betiko espainiar eskuin totalitarioa  azken bolada honetan hartzen ari diren aurrerakadaz ohartarazten. Baita estatuaren bilakaera errepresiboa salatuz.

Horren aurrean, duela zazpi hamarkada eman zen ezkerraren batasuna goratu dute.

Hizlariek ere  Areceseko  gudari eta milizianoen kasuan Egia, Justizia eta Erreparazioaren beharra azpimarratu dute  aurreikusita dauden deshobiraketak egiten direnean.

Gertaera haien leku bertatik, bertan bildutako hiru erakunde historikoek eskatu diete Gipuzkoako Foru Aldundiari zein Donostiako Udalari beraiekin adostea  “El Pradon de Vascos”ko gudari eta milizianoen  deshobiratze  protokoloa.

“A las barrikadas” kanta anarkista, Internazionala eta  eusko gudariak aditu dira 37ko otsaila hartan euskal gudari eta milizianoek,  guardia zibil, legionario eta mertzenario moroekin izan zuten  borroka latza ezagutu zuten Valdunoko elizaren hormen artean.

Hunkigarria izan da “Txikia” kanta abestu denean. Borrokalari euskaldunen belaunaldi ezberdinak Areceseko batailarekin lotzen dituen kanta.

Hunkigarria izan da EAE-ANVko Eusko Indarraren  batailoiaren kapitaina izan zen Sansinea gudariaren semeak bere aitak Aracesko  batailak idatzitako eskuizkribua irakurri duenean. Baita Valdunoko zubian, ofentsiba hartan aurreneko gudari eta milizianoek bizitza galdu zuten tokian, hiru erakunde historikoek zein senideek , joaldunen laguntzaz, burututako lore eskaintza.

Joan den urteko azaroan Hamaika Telebistaren saioa, non CNTko kide bat eta  Eusko Lurra Fundazioaren beste bat, biak Lau Haizetara Gogoan plataformaren izenean, Euskal Herriko Egiaren Batzordeaz  zein Genozidio Frankistaren eta Estatu Terrorismoaren biktimen eskubidez hitz egiten duten.

Hoy, 1 de Febero, algunos miembros de Eusko Lurra Fundazioa, junto con otros componentes de la coordinadora Lau Haizetara Gogoan, CNT y Xare Antifaxista entre otros, hemos ofrecido una rueda de prensa delante de los juzgados de Bilbao para denunciar que el alcalde Iñaki Azkuna no cumple con la ley de Memoria Histórica, al no retirar, tal y como ordena esta ley, los símbolos franquistas presentes en la ciudad.

En los últimos años,  cuando la plataforma Lau Haizetara Gogoan ha solicitado que se suprimarn estos símbolos de zonas públicas, el Ayuntamiento ha hecho oídos sordos. Recientemente, Iñaki Azkuna ha declarado que no tiene ninguna intención de retirar los símbolos franquistas.

Debido a ello, hoy la plataforam Lau Haizetara Gogoan, ha interpuesto denuncia contra Azkuna y ha dado a conocer públicamnete la inicaitiva.

Esta es la nota de prensa que hemos repartido.

El Ayuntamiento de Bilbao incumple la “Ley de Memoria Histórica” al mantener la simbología franquista.

En la mañana del viernes 1 de febrero de 2013, LAU HAIZETARA GOGOAN ha presentado en los Juzgados de Bilbao  una denuncia contra el Ayuntamiento de Bilbao, motivada por el hecho de que el mismo incumple la Ley 52/2007 (conocida como “Ley de Memoria Histórica”) al mantener en edificios y calles de la Villa distintos elementos (escudos, placas, monumentos, etc.…) que contribuyen a exaltar al régimen franquista y a sus responsables.

Tras presentar la denuncia, representantes de LAU HAIZETARA GOGOAN han dado una rueda de prensa señalando la persistencia de símbolos de exaltación de la dictadura en la capital de Bizkaia:

• Paseo dedicado a Rafael Sánchez Mazas, fundador de Falange Española y ministro de la dictadura en sus años de mayor intensidad represiva.
• Monumento en el Cementerio Municipal de Bilbao (situado en Derio) a los “Caídos por Dios y por España”, es decir, a quienes murieron apoyando la sublevación militar del 18 de julio de 1936.
• Símbolo de exaltación franquista (águila imperial) en el edificio de Hacienda situado en la Plaza Moyua.
• Plaza de Toros de Vista Alegre de Bilbao.
• Numerosas placas del Ministerio de la Vivienda franquista que incluyen simbología propia de la dictadura, como el yugo y las flechas falangistas.

La Ley 52/2007 es de obligado cumplimiento, ya que tiene rango superior a cualquier disposición adoptada por el consistorio en esta materia. Transcurridos ya varios años desde su aprobación, el Ayuntamiento no ha actuado por propia iniciativa e incluso su alcalde, Iñaki Azkuna, ha manifestado públicamente que no tiene intención de llevar a cabo ninguna acción en dicho sentido. Desde LAU HAIZETARA GOGOAN se ha intentado, en repetidas ocasiones, mantener una reunión con representantes municipales para tratar este tema y solo se ha obtenido el silencio por respuesta.

Por todo lo expuesto anteriormente, LAU HAIZETARA GOGOAN se ha visto obligada a acudir a los tribunales para exigir que se cumpla la Ley.

La denuncia, en Prensa:

DEIA: ‘Lau Haizetara Gogoan’ denuncia a Azkuna por no retirar los símbolos franquistas en la villa
NAIZ: Lau Haizetara Gogoan denuncia en el juzgado a Azkuna por permitir la exaltación del franquismo
BERRIA: Azkunaren aurkako salaketa jarri dute, sinbolo frankistak ez kentzeagatik

CNT Euskal Herria

Erregimen frankistak 1936 eta 1977 artean buruturiko genozidioaren aurka Argentinan ireki den prozesuaren harira, gaurko egunez (asteartea), CNT-k bere salaketa propioa egin du Buenos Aires-en. Eraildako eta desagerrarazien senide, elkarte memorialista eta epaitegi argentinarretan aurkezturiko gainontzeko erakunde eta eragileei, zentral anarkosindikalista gehitu zaie gaurkoan.

CNT-k azpimarratu duenez, giza eskubideekiko nazioarteko legediak gizateriaren aurkako krimentzat definitzen ditu zenbait balizko (erailketa, tortura, desagerrarazteak, esklabutza) eta frankismoak guztiak betetzen ditu. Sindikatuak gaineratu duenez, “1977ko Amnistia Legea deiturikoa, PSOE, PCE eta PNV-ren oneritzia jaso zuena, giza eskubideen urraketa larrien arduradun intelektual eta egile materialen zigorgabetasuna bermatu zuen puntu eta kito lege bat izan zen”.

Testuinguru horretan, frankismoaren krimenen aurkako argentinar kereilan aurkeztu da CNT “milaka militante errepresaliatuen izenak, testigantzak eta lekukoen eta bizirik irten zirenen lekukotzak aportatuaz, baita sindikatu honi zegozkion ondasun higiezin, higikor eta kontu korronteen lapurretari buruzko dokumentazioa ere”.

1936an 1.700.000 afiliatu inguru zituen sindikatu honek eta kopuru hori igo ere egin zen gatazka armatuak iraun zuen bitartean. “Altxamendu militarra gertatu eta hiru mende laurden igaro ondoren”, erakunde anarkosindikalistak hamarkadetan pairaturiko errepresioa salatu nahi izan du.

Orotara, 50 mila afusilatu izan ziren, 73 mila eraildako erretaguardian, 30 mila desagerrarazi, 500 mila preso eta 10 mila hildako konzentrazio eremuetan, 300 mila preso eta kontaezinak diren bortxaketa, bahiketa eta haur lapurketa kasuak.
CNT-ren salaketan, anarkosindikalismoarekiko errepresioak izandako une garrantzitsuenak aipatzen dira, altxamendu militarraren lehen unetik TOP-ak auziperaturikoen kasuetaraino, “erailketak, desagerrarazteak eta torturatuak barne direlarik; baita konzentrazio eremuak, lan bataloiak eta estatu espainiarrak aitortu eta ondratu nahi ez dituen hobi komunak ere”.

Erakunde honek azaldu duenez, Estatuak “hainbat iradokizun eta gomendio jaso ditu nazioartetik Amnistia Legea indargabetu eta egiaren batzorde bat osatzeko behar diren pausuak eman ditzan?. Hala ere, “diktadorea hil eta 37 urte ondoren, biktimak babesik gabe jarraitzen dute eta krimenek zigorrik gabe”. Memoria Historikoaren Legea bera beste “puntu eta kito” lege bat da, Amnistia Internazionalak definitzen duen moduan?.
Hau guztiarengatik, “askatasunaren alde heuren ahalegina eta bizitza eman zutenen egiazko oroimena jorratu, sarritan ahaztu edo ezezagunak diren biktimen izen ona berreskuratu eta diktaduraren aurka aritu ziren konfederal eta libertario guztien eredua aitortzeko ekintzak areagotu nahi ditu CNT-k”.