Azken egun hauetan Servini epaile argentindarra  Euskal Herrian egon da  hautsa mediatikoa dezente harrotuz.

Servini izan da lehendabiziko epailea Genozidio Frankista eta estadu terrorismoaren hainbat kasu  epaitzen hasteko gai izan dena. Ez da kasualitatea ikerketa hau atzerrian abiatu behar izatea, Estatu Espainolan Erregimen frankistarekiko erabateko  inpunitatearen defendatzaile amorratua izanik. Jakina, egungo estatuaren eta bere erakunde gorenen legitimitatea Frankismoaren zigorgabetasunean oinarritzen da. Hau da bistaz galtzea komeni ez den egi gordina.

Esan dezakegu beraz justifikaturik dagoela bere lana eta figuraren inguruan gurean altxatu diren jakin-minak eta interesa.

Gure Fundazioa hasieratik bultzatu egin du “Frankismoaren Aurkako Argentinar  Kereila” delako bidea. Bertan parte hartzen dugu zuzenki Lau Haizetara Gogoan Koordinadoraren  lanaren bidez.

Ezin uka Frankismoan burututako hainbat krimen  ikertzen hastea hainbat tabu apurtu duela. Garrantzitsuena eta lehendabizikoa; ezinbestekoa dela Frankismoaren eta estatu terrorismoaren krimenak ikertzea. Eta hau da, seguraski, Servini andrearen ekarpenik handiena izan da Frankismoaren krimenen aurkako prozedura orokor baten bidean.

Zeren eta ezin dugu zuhaitza adarrekin nahastu. Argentinan ez da ireki, ezta hurrenik ere, Frankismoaren aurkako prozedura orokor bat, Nuremberg-en Naziekin egin zen bezala. Hau garrantzitsua da, epaile honen lana oso baikor baloratu arren, aurreikuspen faltsuak ez izateko.

Argentinakoa oso pedagogikoa izan daiteke, eta mugarri bat bide luze batean. Biktima bakar batzuei erreparazio morala emango die, baina handik aurrera egiteko lan handia geratzen da.

Eusko Lurra Fundazioan garbi dugu Genozidio Frankistaren zein Estatu Terrorismoaren krimenak epaituak izan behar direla ikuspegi integral eta koherente batekin. Nazioarteko jurisprudentzia aldarrikatzen dituen  EGIA, JUSTIZIA ETA ERREPARAZIOA EZ ERREPIKATZEKO BERMEAK BARNE hastapenak jarraikiz.

Ildo honetan , “Oroimenaren Giltzarria” agiriak ongi finkatzen ditu hastapen hauek justiziari dagokionez.

 EGIA:
3.1) Definitu euskal herritarrek jasandako errepresioaren zergatiak eta ondorioak, beroien nortasun polítiko, sozial eta kulturala errespetatuz.
3.2) Zentsua osatu pertsona eta eskubide urraketen inguruko kategoria guztiekin, hiritartasunari loturiko eskubideak berreskuratzeko helburuz.
3.3) Bultzatu, eta bidezkoa bada, parte hartu hobien maparen osaketan, gorpuzkinen azaleratzean eta ADN bankuaren osaketan.
3.4) Bultzatu, eta/edo ezarri programak, artxibategi historikoak eta ahozkoak, grafikoak eta ikus-entzunezkoak diren agiriak antolatu eta katalogatzeko.

4) JUSTIZIA.
4.2.1) Sustatu eta/edo babestu 1977/10/15eko amnistiaren legea ezeztatzea exijituko dituzten ekimenak. Ontzat hartzea ezeztatze hau, oinarrizko printzipio demokratikoa den heinean.
4.2.2) Bermatu babes juridikoa biktimei, benetako justizia lortzeko behar diren bitarteko ekonomiko eta teknikoak ezarriz horretarako.
4.2.3) Indarrean jarri testigantzen bilketarako protokoloa eta honen artikulazio dokumentala, baliotasun prozesala izan dezan eskumena duen administrazio judizialaren aurrean.
4.2.4) Exijitu eta bultzatu erregimen autoritarioak egindako sumario, txosten eta sententzia zigor emaile guztien ezeztatzea eskatzen dituzten ekimenak.
4.2.5) Exijitu eta bultzatu gizateriaren aurkako krimenaren eta genozidioaren kategoriak eskatzen duten ekimenak.

Hau guztia ahalbideratzeko bide bakarra Euskal Herrian “EGIAREN BATZORDE” bat eratzea da. Baina benetako Egiaren Batzorde bat eta ez zirku mediatiko instituzional bat.

Bitartean Servini andrearen lana txalotu behrrra dago, Frankismoaren eta bere oinordekoen kriminen erabatekoinpunitatearen  iluntasunean argi izpi bat delako.

Euskal Herria, 2014ko maiatzaren 21a.

Eusko Lurra Fundazioa.

Guardia zibila soldadu naziekin elkarlanean.

Juan M. Sansinenea, Marisa Urra.  Industria Ingeniaritzan doktorea eta Merkataritza Zientzetan lizentziaduna, hurrenez hurren

Egiaren Batzorde bat proposatzen da alde batzuetatik. Askoz zentzuzkoagoa iruditzen zaigu hori, espainolismoaren krimenen ezkutatzea besterik bilatzen ez duen batzuen «autokritika» baino

Gauza asko leporatu dakioke espainolismoari, baina ez, inolaz ere, herri honek azken 80 urteetan sufritu duen minean, bere ardura eta errua ezkutatzeko trebetasun falta. Une honetan, ETAren jarduera armatuaren amaiera gauzatu denean, Gasteizko Legebiltzarrean Bizikidetza Plan baten proposamen berri bat aurkeztu da eta plan horretan, hainbeste gauza deigarriren artean, badago bat azpimarratua izatea merezi duena: herri honetako bortxakeria analizatzeko finkatu duten hasierako data. Data hori 1960. urtea da.

Kasualitatean sinesten ez dugunok eta, alderantziz, kausalitatea filosofiaren oinarrizko printzipio bat dela sinesten dugunok data horren aukera ideologia eta interes politikotik bultzatuta izan dela ziur gaude. Bizikidetza Plan horretan, bortxakeria aztertzerakoan, hasierako data urte horretan ipintzen bada, non eta zergatik sortu zen ETAren jarduera armatua guztiz testuingurutik kanpo gelditzen den galdera da. Agian, garai hartako euskal herritarren belaunaldi oso batek DNA arazo masibo bat izan al zuen eta horrek erantzun armatua ekarri al zuen? Baina garai hori bizi genuenok badakigu hori ez zela horrela izan. Baina hori da, hain justu, espainolismoak sinetsarazi nahi diguna.

Errealitatea garai hartan eta lehenago ere, 1936tik aurrera, hain zuzen, herri honetan espainolismo sutsuak inposatutako diktadura oso gogor baten pean bizi ginela da. Diktadura horrek gure herriaren eskubide oinarrizkoenak ukatzen zituen eta gure herria desagertzera kondenatua zegoen. Helburu horrekin frankismoak Espainiaren batasunaren aldeko eta Espainia ez ziren Estatuko beste nazioen aurkako neurri zorrotzak hartuak zituen. Neurri horien artean, euskararen aurkako jazarpena eta euskal adjektiboa zeraman edozein jardueraren aurkako errepresio gogorra zegoen. Zer esanik ez, eskubide politiko oinarrizkoenak -erregimenak emandakoekin bat etortzen ez baziren- debekatuta zeuden. Testuinguru horretan, hau da, herri honetako ukazio politikoan, ETA jaio zen. ETAren lehenengo ekintzen lekukoak izan ginenok oso ondo gogoratzen dugu zeintzuk izan ziren lehenengo helburuak: torturatzaileak, erregimen frankistarekin kolaboratzaile sutsuak, errepresio indar polizialak, etab. Egia da, frankismo formala bukatu zenean eta post-frankismoa etorri zenean ETAren jarduera armatua ez zen bukatu, baina egia da ere, post-frankismo horrek (gaurdaino) ez zuela inongo bide demokratikorik eman herri honetako gizartearen multzo handi baten askatasun eta independentzia nahiak asetzeko. Hor zeuden, eta daude oraindik, Konstituzioak Estatuaren batasunaren alde ipinitako mugak.

Testuinguru horretan orain, ezker abertzaleari zuzendutako eta «autokritika»-ren aldeko eskakizun «etikoak» hasi dira entzuten. Zinismoaren gaindia da, ahots horien artean, lehenengo lerroetan, erregimen frankistaren ideologia berbera -Estatuaren batasunaren defentsan eta hainbeste alorretan- dutenak, erregimen kriminal hori justifikatu dutenak eta inoiz erregimen horrekin beraien lotura ideologiko eta pertsonalak moztu ez dituztenak izatea, hau da, PP alderdikoak. Baina «eskakizun etikoaren» lan horretan PP alderdikoak ez daude bakarrik. PSOE eta EAJ alderdien laguntza estimagarria dute. Kuriosoa da Gerra Zikinarekin eta torturaren erabilera masiboarekin Estatu baten erro berberak usteldu zituztenak eta krimen horiengatik ez bakarrik merezi zutena ordaindu ez zutenak, barkamenik ere eskatu ez zutenak, horiek agertu dira «lan etiko» horren alde, PPkoengandik gertu. Une honetan eta behar etikoen defendatzaile sutsu horiei, Schopenhauer filosofo alemaniarrak botere publikoek egindako krimenaz esaten zuena gogorarazi behar zaie: Krimen horiek egin daitezkeen latzenak dira. Schopenhauerrentzat krimen horiek «injustizia bikoitza» motakoak (Doppelte Ungerechtigkeit, bere hitzetan) dira; hau da, bere lan eta beharrengatik justizia egitera behartuta daudenek kontrakoa egiten dutenean egiten dituztenak. Eta Estatua legea gordetzeko dago, ez krimenak ordaintzeko, eta poliziaren lehengo betebeharra, atxilotuen integritateaz arduratzea da eta ez torturatzea.

EAJk ere, ingelesez esaten den bezala, has not a clean record either. Lehen aipatzen genituen Gerra Zikinaren garaietan, hiru probintzietako EAJ-PSOE Jaurlaritzak zeuden. Betebehar etikoetan hain estua den -beste batzuentzat, noski- EAJk, ez zuen arazo handirik izan, mahaia eta mahai-zapia konpartitzeko krimen horietan buru-belarri sartuta zeudenekin. Gero, askoz geroago, nonbait «sudurra estalita» boterea partekatzera behartuta izan zirela jakin dugu. Egoera horretan, EAJkoek asko sufritu zutela, duda izpirik ez dugu, baina hain maila etiko altua omen duen alderdi batentzat ez dirudi, kasu honetan bederen, eman behar zuen maila eman zuenik. Berriro, betiko EAJren Realpolitik-aren beste eredu bat. Bestalde, gutxik ukatuko dute (bultzatu dutenen salbuespenarekin, noski) herri honetan, tortura fenomeno masibo eta oso larria izan dela. Egia da ere fenomeno horren kasu nabarmenen aurrean (Joxe Arregi, Unai Romano, Mikel Zabalza, etab.) EAJren salaketak publikoak izan direla. Baina herri honetan inoiz ez da ikusi EAJren torturaren aurkako enfrentamentu erradikalik, fenomeno horrek, eta batez ere etikaz hitz egitea hain gustuko zuen alderdiaren kasuan, exijitzen zuen bezala. EAJk ez du arazo handirik izan Madrilen agintzen zutenak, tortura praktikatzen zutenak (edo baimentzen zutenak), bere botoekin sostengatzeko.

Hor ditugu, adibidez, Zapateroren azken gobernu agonikoak. Berriro diogu, hain maila etiko altua defenditzen omen duen alderdiaren -EAJren- lehenengo exijentzia tortura babesten zuten legeen ezabatzea izan behar zen -baita beste praxi antidemokratikoak ere: presoen sakabanaketa eta Alderdien Legea, batez ere-. Baina horiek ez ziren izan EAJk mahai gainean ipini zituen kontrapartidak. Nahiago izan zuen, lau transferentzien truke, Patxi Lopezen Jaurlaritza barregarri uztea. Berriro, betiko Realpolitik-a.

Espainolismoak eragindako bortxakeriaz hitz egiten genuen. Hori eta euskal erantzun motako bortxakeriaren arteko desberdintasuna ez dago bakarrik bien neurrietan -askoz handiagoa, espainolismoarena; pentsa dezagun bakarrik frankismoaren krimen masiboetan-, inpunitate edo zigorgabetasun graduetan ere bai. ETAren bortxakeriaren aurka erabilitako mota guztietako metodoak, legalak eta ilegalak: erailketak, gerra zikina, ad-hoc legeak, dispertsioa, torturak, espainiar legeen aurkako erabakiak, eta abar, espainolismoak egindako krimenek izan duten erabateko zigorgabetasun praktikoarekin alderatzen baditugu, ez dago asko esan beharrik.

Une berri hauetan, gure bizikidetza sustatzeko erabaki berriak hartzera behartuta gaude. Egia da gure herrian, aspalditik datorren gatazkan gertaera latzak, oso latzak ezagutu ditugula. Gertaera horiek ez ziren etorri ETAren eskutik bakarrik. ETArenak ez ziren ez handienak -bolumenengatik-, ezta lehenengoak ere. Askoz gehiago, eta denak zigorgabe, frankismoarenak. Orain behar duguna ez da batzuek eskatzen duten «autokritika» antzu hori, bortxakeria guzti (bai, guzti) horren ikerketa serioa baizik. Frankismokoarekin hasita. Egin dezagun, adibidez, tortura kasuen (5.000 kasu baino gehiago nonbait salatuak, baina 10.000raino irits daitezkeenak) ikerketa serio bat, zigor penalak bilatzen dituena. Egiaren Batzorde bat proposatu da alde batzuetatik. Askoz zentzuzkoagoa iruditzen zaigu hori, espainolismoaren krimenen ezkutatzea besterik bilatzen ez duten batzuen «autokritika» baino. Orain, eta bukatzeko, espainolismoaren krimenak gogoratzerakoan, Niccolo Machiavelli-ren, gai hauetan maisuaren hitzak etortzen zaizkigu gogora: «Coloro che vincono, in qualunque modo vincano, mai non ne riportano vergogna» (Irabazten duten horiei, edozein modutan irabazita ere, garaipen horrek ez die inoiz lotsa erakartzen).

Joan den urteko azaroan Hamaika Telebistaren saioa, non CNTko kide bat eta  Eusko Lurra Fundazioaren beste bat, biak Lau Haizetara Gogoan plataformaren izenean, Euskal Herriko Egiaren Batzordeaz  zein Genozidio Frankistaren eta Estatu Terrorismoaren biktimen eskubidez hitz egiten duten.