Gaur Arabako Gopegi herrian ia dozena bat militante antifaxisten gorpuzkinak deshobiratuak izan dira. Ohikoa denez, eta zoritxarrez, lan hauek froga judiziala bezala hartuak izateko moduko protokoloa jarraitu gabe egin dira. Era horretan egin balira, gorpuzkin hauek eta beraien heriotzaren inguruko gertaerak, Frankismoaren kontrako etorkizuneko epaiketa batean erabiliak izateko moduan izango lirateke.

Era honetan betiroko galdu dira froga judizialak eta Frankismoaren inpunitateari bultzada txiki berri bat ematen zaio.

Aldi berean beraien oroimen soziopolitikoa berriro gutxietsia eta manipulatua izan da. Ez da inondik ere kontutan hartu militante hauen ideologia eta ezta zergatik hil zituzten ere. Hori bai, Gudari edo miliziano hauen hilketak hartu dira egungo irakurketa alderdikoiak egiteko, dena borrokalari hauen sakrifizioa aitzakiaz hartuta.

Oroimen Historikoaren manipulazio kasu berri hau  duela gutxi gure Fundazioak argitaratutako iritzi artikulu batekin bat dator. Bertan zera adierazten genuen argi eta garbi: ustez  asmo onez egindako ekintza bat, deshobiraketa bat esate baterako, benetako astakeria izan daitekeela segun nola burutzen den.

http://www.euskolurra.eu/el-camino-del-infierno/

Eta hobi komun baten biktimen oroimen soziopolitikoa ezkutatzen den omenaldi bakoitza, biktima horien Egia, Justizia eta Erreparazioa izateko eskubidearen gaineko kare-biziko palakada bat da. Zergatik borroka egin zuten eta zergatik hil zituztenaren ukazioa. Eta “asmo onez” betetako esfortzu horretan, masiboki torturatu eta erail zutenen ardurak diluitzeko esfortzu horretan, zeren eta “orrialdea pasatu behar da”, “gauza hauek ezin dira politizatu” eta abarretan, Estatu arrazoien alde hil zuten borreroen inpunitatea bermatzen da.

Oroimen Historikoa lantzen dugun erakundeak aspalditik konturatu ginen batzuentzat Frankismoaren biktimen oroimen soziopolitikoa oso deserosoa dela. Batez ere Oroimen Historikoa Frankismoaren inpunitatearen eta bereziki bere oinordekoa den Espainiako eskubiaren inpunitatearen gainean eraikitako “katarsis” eta elkar adiskidetzea nahi dutenentzat. Hauek eroritakoen oroimen militantea soberan dute.

Oroimen Historikoaren Legea da, baina baita Euskal Herrian burutzen diren ustezko omenaldi asko, non errepresaliatuen Oroimen soziopolitikoa erahiltzen da.

Eusko Lurra Fundazioa

Hoy han sido exhumados en Gopegi, Araba, los restos de casi una docena de militantes antifascistas. La exhumación, como por desgracia viene siendo habitual, se ha realizado sin seguir un protocolo de exhumación válido para que estos restos y las circustancias de sus muertes puedan ser utilizadas en una  futura causa judicial contra el Franquismo. De esta manera se han perdido para siempre pruebas judiciales y se sigue apuntalando la impunidad franquista.

Por otra parte su memoria sociopolítica ha sido una vez más ninguneada y manipulada sin tener en cuenta en nigún momento las ideologías y la causa por la que muieron, y aprovechando estas muertes de no sabemos si gudaris o milicianos, para hacer lecturas políticas partidistas actuales sobre el sacrificio de estos combatientes.

Este nuevo caso de manipulación de la memoria histórica engarza con un reciente artículo de opinión de nuestra fundación que refleja certeramente cómo tras un supuesto acto bienintencionado, una exhumación, se puede esconder un auténtico disparate.

http://www.euskolurra.eu/el-camino-del-infierno/

EUSKO LURRA FUNDAZIOA

Jakue Pascual – Sociólogo.  Colaborador de Eusko Lurra Fundazioa.

 Estrella roja de tres puntas

Hay un valle llamado Jarama. Es un lugar que todos conocemos bien, entona el Batallón Lincoln. Fuera rojos y arribaespañas deslucen el monumento que allá los homenajea. No es fácil borrar la memoria de las Brigadas Internacionales, combatientes que desde 54 naciones llegaron para defender la República. Para muchos de aquellos voluntarios, España había de ser la tumba del fascismo europeo, recuerda Leguina.

Bandera de las Brigadas Internacionales

Alzamiento. Münzenberg crea una oficina de reclutamiento. Rue Lafayette. Combate en Irun el Commune de Paris. Likiniano dice que portaban metralletas, pequeñitas, niqueladas como juguetes. Base en Albacete: Mando, André Marty. A lo largo de la contienda participan 60.000 brigadistas y mueren 10.000. El mayor contingente procede de Francia y son numerosos los canadienses. Polacos 5.400. También hay alemanes, italianos, norteamericanos, británicos, nórdicos y eslavos. Sus nombres se asocian a Brigadas como la XIª, a La Marsellaise y al POUM.

El jefe de la XII Brigada es el novelista Zalka Maté. El poeta Auden entona: Madrid es el corazón. Georges Orwell: Homenaje a Catalunya. Apoyan la causa personajes de la talla de Malraux, Brandt y Koltsov. Artistas como Felicia Browne o Capa. Hemingway y Dos Passos. Por quién doblan las campanas: Cooper es Jordan y éste Merriman. En las brigadas participan Archie Cochrane, teórico de los sistemas de salud públicos, y el Doctor Sangre que introduce métodos de transfusión que revolucionan la sanidad. Cuerpos de combatientes concienciados donde mujeres son capitanas (Mika Etchebéhère) y afroamericanos comandan contingentes blancos (Oliver Law).

Varela se precipita hacia el Manzanares. Durruti cae. ¡No pasarán! dice Miaja. Entregan Checoslovaquia a Hitler, momento en el que Stalin vira hacia el pacto con Alemania. Negrín evacua a los brigadistas, como exige el Comité de No Intervención, para ganar tiempo en el Ebro y llegar a acuerdos imposibles.

Resuena hueca la despedida de La Pasionaria: Razones políticas, razones de estado…, os hacen volver… Alemanes e italianos que no pueden regresar. Suizos que pierden la nacionalidad y canadienses a los que se les niega paso por su frontera. Muchos morirán en campos de exterminio, otros ingresarán en la resistencia o se alistarán en fuerzas convencionales. Pocos serán reconocidos y otros, como Milton El Lobo, serán pagados con la moneda de la caza de brujas macartista. Suena el himno brigadista: Camaradas cubrid los parapetos, que la vida no es vida sin la paz.

La ultraderecha polaca tacha de traidores y criminales a los compatriotas que combatieron al fascismo en la Península Ibérica. Kaczynski ansía depurar a los brigadistas que contribuyeron a crear el régimen de la chusma para la chusma. No quiere dejar vestigio de su lucha; ni calle, estatua o edificio que los honre. Los nombres de las batallas en las que participaron los voluntarios del batallón Dombrowsky, podrán ser borrados del monumento al soldado desconocido pero no de nuestros corazones.

De Gaulle Euskal Brigada agurtzen, bertan EAE-ANVko Kepa Ordoki komandantea buru zuela.

Argazki historiko honetatik sei hamarkada baino gehiago igaro dira. Bertan Frantziar Errepublikako presidenteak Charles de Gaullek , Gernika batailoiaren aurean, ohorezko doinu militarren artean, zer zin egin zion Kepa Ordoki komandante ekintzale hisitorikoari: “frantziar Errepublikak ez du ahaztuko nazismoaren aurkako borrokan eta “exagonoaren” askatasunaren alde euskalduenk egindakoa. Frantsez mintzatutako hizt hauek “Estatu-arrazoiak” eraman zituen.

Europan non Estatuen aurrean, herritarren eta herrien eskubide sozialak eta  politikoak murrizten ari diren, ez gaitu ezustean harrapatu Estraburgotik gaur iritsitako berriak. Izan ere, “Estatuen arrazoia” nagusitzen ari da. Kapitalismo basatiaren interesen alde, joera autoritarioa areagotzen ari da. Zapalkuntza nazionalak eta sozialak salatzeko altxatzen diren pertsonak eta taldeak kriminalizatu nahi dituzte. Beraien begitan,  ehunka militanteen odolaz eta hamarkadetako borrokaz irabazitako zilegitasun demokratikoa huskeria da, Estaturik gabeko herri txiki bateko alderdia historiko txikia baita.

Eusko Lurra Fundazioaren konpromisoa tinkoa da. Ezkertiarrak eta abertzalean diren borrokalarien oroimena eta euren erakundeak bermatuko ditugu , eta Euskal Herria independiente eta sozialista izateko borrokan ari diren militanteentzat formakuntza eta ideologizaziorako tresna izango gara.

Epai honek ondare ideologiko hau gordetzeko eta zabaltzeko beharra dagoela baieztatzen digu. Euskal Estatu batek soilik bermatuko du oroimen historikoaren berreskurapena. Egian, Justizian, Erreparazioa eta ez errepikatzeko bermean oinarritzen den Oroimen historikoa. EAE-ANVren kasuan, berriz ere, hauek guztiak urratuak izan dira Frankismoaren ondorengoa den Estatu espainiarrak ilegalizatu baitu, diktadura horrekin haustura demokratikorik ez zen-eta eman.

Euskal Herritarrok independienteak izatean soilik erabaki ahal izango ditugu gure antolaketa, gure historia eta historia horren kontaketa. Bitartean, ofizialki, nazio -zapalkuntza eragiten diguten Estatuen kontaketa baino ez dugu entzungo. Gaur Estrasburgok, Estatu -arrazoiaren” izenean zera erabaki du: Ordokirekin batera argazkian azaltzen diren gudari-ekintzaleak terroristak dira, horra!.

Euskal Herria, 2013ko urtarrilaren 15ean

“Sasetarekin batera Asturiasen hildako gudarien gorpuzkinak Euskal Herrira ekarriko dituzte“ dio Naiz-ek abenduaren 26an Foru Aldundiak zein Donostiako Udalak emandako prentsaurrekoa laburbilduz.

Euzko Indarra batailoia Asturiasen

Martin Garitano, Gipuzkoako Ahaldun Nagusiak, Juan Karlos Izagirre Donostiako Alkateak eta Marina Bidasoro Giza Eskubideen eta Oroimen Historikoaren zuzendariak azaldu dutenez, bi erakunde horien arteko hitzarmenari jarraiki, Asturiasko Areces herrian Kandido Saseta komandantearekin batera hil zituzten gudarien gorpuzkinak Euskal  Herrira ekarriko dituzte.

«75 urte geroago, iragana azaleratu eta oroimen historikoa berreskuratu nahi dugu ekimen honen bitartez, askatasunaren alde bizia galdutako pertsona guztiek egia, justizia eta aitortza merezi dutelako», esan du Juan Karlos Izagirrek.

Ildo beretik, Bidasorok nabarmendu du «iraganeko krimenen gaineko oroimen kolektiboa berreskuratzea eta biktimen eskubideak bermatzea» izan behar direla helburuak.

Garitanok, aldiz, gudari haiek «merezi duten bezala itzultzea» nahi dutela adierazi du: «askatasunaren eta herriaren alde borrokatzeagatik diktadore batek hil zituen gudari bezala».

Ekimena Donostiako Udalak 1936ko gerran eta frankismoan gertatutako giza eskubideen aurkako urraketei buruzko egia ezagutu eta oroimen historikoa berreskuratzeko duen egitasmoaren parte da. Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesa du, eta honek 50.000 euroko laguntza emango dio Udalari.

Arecesen kasuan, ekimenaren kostua 45.000 eurokoa izango dela aurreikusten da; Aldundiak 24.000 euroko ekarpena egingo du eta gainerakoa Udalak.

Eusko Lurra Fundazioaren iritzia

EAE-ANVko eta EAJ-PNVko ofizialak, Saseta komandantearekin Asturiasen.

Aurretik doa gure poza, azkenean bi euskal erakunde publikoek Arecesen eta Asturiasko frontean eroritako gudari eta milizianoen gorpuzkinak berreskuratzeko konpromisoa hartu dutelako. Eta ez soilik gorpuzkinak Euskal Herriratzeko, baizik eta haiekin Egia, Justizia eta Erreparazioa egiteko. Ez da gutxi.

Lau Haizetara Gogoan Plataformak urtetan egindako lanak deshobiratze kasuetan taxuzko protokolo bat aurrera eramateko, azkenean bere lehen ondorio garrantzitsua izango du Asturiasen.

Beste aldetik, Eusko Lurra Fundazioa hasieratik ekimen honetan partu hartu du beste hainbat eragile politiko, sindikal eta sozialekin batera. “El Pradon de los Vascos” delako hobietan lurperatutako gudari eta milizianoen senideak eta militatzen zituzten erakundeak kontutan hartzea txalotzekoa da, eta gauzak era egoki batean egiteko bermea. Jakina, Euskal Herriarekin zer ikusirik duen 36ko gerraren hobi handienetarikoa izango da Asturiasekoa. Bertan EAE-ANVko ia 100 gudari (Eusko Indarra Batailoikoak) lurperaturik daude. Eroritako gainontzeko borrokalari gehienak miliziano anarkista (CNTkoak) eta komunistak ziren. Baita zenbait EAJ-PNVko gudariak eta miliziano sozialistak, Euskal Armadako hainbat kidekin batera.

Baina berri honen haritik pare bat gauza esan nahiko genuke.

Hasteko hainbat  hedabideek soilik gudariez hitz egiten dute, miliziano libertario, komunista eta sozialistak ahaztuz. Beste aldetik Eusko Jaurlaritzaren Armada, Eusko Gudarostearekin (EAJ-PNV)  nahasten dute.  Hainbat kasuetan, Asturiasen hil ziren ia 250 miliziano eta gudariak, Santoñako Errendiziotik ihes egindako borrokalariak bezala aurkezten dituzte, ondoren Asturiasen erori izan baziren bezala. Jakina, Areceseko gatazka Santoñako Errendizioa baino askoz lehenago suertatu zen (1937ko otsailean), eta bertan parte hartutako batailoi gehienek, Asturiasko kanpaina eta gero, gerra Euskal Herrian jarraitu zuten, EAE-ANVren Eusko Indarra ospetsuaren kasuan.

Garbi dago Euskal Herriko historia berreskuratzeko lan asko dagoela oraindik egiteko, horren lekuko hainbat komunikabideen hanka-sartze historiko hauek.

Dena den, ondo etorria berria.