Nalon ibai ertzean, Llera herrian

Atzo, Lau Haizetara Gogoan Plataformaren hainbat kideek, haien artean Eusko Lurra Fundazioak, CNT-k eta Sare Antifaxistak, ekitaldi hunkigarria burutu genuen Asturiasko hiriburutik gertuko Llera herrian, Nalon ibaiaren ertzean.

Lore eskaitza Nalon ibaian

Oviedotik kilometro gutxira dagoen paraje hau, Areceseko “Pradón de los Vascos” delakoaren alboan dago. Leku honek egunekotasuna hartu du azken garai honetan bertan lurperaturik dauden dozenaka gudari eta miliziano euskaldunen gorpuzkinak berreskuratzeko lanak aurki hasiko direlako.

Paraje honetan gertatu zen 1937 otsailaren 23an Euskal Brigadak pairatutako borrokarik  latzena. Agirreren Gobernuak bidalita Oviedoko kontrako ofentsiban parte hartu zuten gudari eta milizianoek egun hartantxe jasan zituzten hildako gehien.

Denetara 250 gudari eta milizianoek bizitza galdu zuten bertan. Nalon Ibaia gune ezberdinetan gurutzatutako 120 EAE-ANVkoak, ia 40 anarkista, 30 komunista eta hainbat PNV eta UGTkoak.

Ekitaldia Nalon ibaiaren gaineko zubian burutu zen eta bertan CNTko zein Eusko Lurra Fundazioaren kide banak hitza hartu zuten. EAE-ANVko gudarien zein CNTko milizianoen konpromiso eta sakrifizioa ekarri zituzten gogora, Euskal Herriko askatasunen zein Errepublikak suposatzen zituen askatasun sozial eta pertsonalen aldeko konpromisoa hain zuzen.

Eusko Lurra Fundazioaren ordezkariak zera azpimarratu zuen, Errepublikaren alde euskaldunon konpromisoa askotan zalantzan jarri bada ere, duela 76 urte, bertan Euskal Brigadako 250 gudari eta miliziano bizitza galdu zutela, Errepublikaren defentsan. Haietatik, 120 ezker abertzaleko EAE-ANVko gudariak ziren.

Hasiera batean ekitaldi xume bat izan behar zen, baina espero baino askoz jende gehiago inguratu zen bertara. Asturiasko jende asko barne.

Pradón de los vascos deituriko zelaian, Areces herrian. Eskubian, errota, frankisten metrailadorearen kokalekua.

Bertan bildutako ehun bat kidek  dozenaka lore bota zituzten Nalon ibaira 1937ko otsailaren 21an Eusko Indarrako EAE-ANVko gudariek zeharkatu zuten leku berberean. Bertan 20 gudari ekintzale hil zituzten aurreneko unean Areces herrixkaren aurkako erasoan, eta egun hartan Nalon gurutzatu zuten gainontzeko gudari eta miliziano euskaldunak gogoan izan zituzten ere.

Gero hainbat pertsonak areces herrixkara hurbildu ziren “El Pradon de los Vascos” delako parajea ezagutzeko.

Aurki, omenaldi berri bat

Ekitaldia burutu duten erakundeek adierazi dute aurki asmoa dutela leku berberean beste ekitaldi jendetsuagoa burutzeko. Osatuagoa eta han borrokan aritutako gudari eta milizianoen oroimen soziopolitikoa merezi duen lekuan kokatzeko. Euskal Herriaren askatasunaren alde zein Errepublikak adierazten zituen askatasun sozialen alde hildako euskal gudari eta milizianoen oroimen soziopolitikoa berreskuratzeko lanean urrats sendoak ematen hasteko.

Euskal Herria, 2013ko otsailaren 23an
EUSKO LURRA FUNDAZIOA

Ekitaldia prentsan:

http://gara.naiz.info/paperezkoa/20130225/389679/es/Acto-orilla-Nalon-milicianos-gudaris-batalla-Areces

http://www.lne.es/oviedo/2013/02/24/vascos-honran-gudaris/1373197.html

Azken urtetan Lau Haizetara Gogoan Plataformak eskatu duenean sinbolo hauek ingurune publikoetatik kentzea, udalak ez entzutearena egin du. Azken bolada honetan gainera, Iñaki Azkuna berak esan du ez daukala batere asmorik sinbolo frankistak kentzeko.

Hau dela eta, gaur Lau Haizetara Gogoan Plataformak salaketa sartu du Azkunaren kontra eta publikoki egoeraren berri eman du.

Hau izan da urkeztu dugun prentsa oharra.

Lau Haizetara gogoan

Bilboko Udaletxeak, sinbologia frankista mantentzen duen heinean,

“Memoria Historikoaren Legea” urratzen du

LAU HAIZETARA GOGOANek (Euskal Herriko talde memorialistak eta erakunde historikoak biltzen dituen koordinadora), Bilboko Udaletxea salatu du gaur, auzitegietan eta jendaurrean, 52/2007 Legea urratzen ari delako, “Memoria Historikoaren Legea” bezela ezagutzen dena hain zuzen ere. Legea onartu zela bost urte dira, Bilboko Udaletxeak jaramonik egin gabe jarraitzen du eta ondorioz, diktadura frankistaren gorespen elementuak mantentzen dira oraindik.

Gaur ostirala, 2013ko otsailaren lehena, LAU HAIZETARA GOGOANek Bilboko Udaletxearen aurkako salaketa bat aurkeztu du, 52/2007 Legea (“Memoria Historikoaren Legea” bezela ezaguna) ez baitu betetzen eta erregimen frankista eta bere erantzuleak goresten dituzten zenbait elementu (armarriak, plakak, oroitarriak eta abar) mantentzen baititu hiriko eraikuntza eta kaleetan.

Salaketa aurkeztu ondoren, LAU HAIZETARA GOGOANeko ordezkariek emaniko prentsaurrekoan, Bizkaiako hiriburuan diktaduraren gorazarrea dagiten ikurrak egotea nabarmendu dute:

• Rafael Sánchez Mazas, Falange Española-ren sortzailea eta errepresio maila gorena eman zen garaian, diktaduraren ministroa zenari eskeiniriko pasealekua.
• Bilboko Hilerrian (Derion), “Caídos por Dios y por España”koei eskeiniriko oroitarria, hau da, 1936ko uztailak 18ko altxamendu militarra babestu zutenen gorazarrerako monumentua.
• Bilboko Vista Alegre zezen plaza.
• Moyua Plazako Ogasunaren eraikuntzan, harrizko arrano inperiala (frankisten gorespen ikurra).
• Uztarria eta geziak bezelako sinbologia duten Frankisten Etxebizitza Ministerioaren plaka ugari.

52/2007 Legea nahitaez bete beharrekoa da, Udaletxeak gai honekiko har ditzazkeen erabakien gainetik baitago. Legea onartu zenetik bost urte igaro dira eta Udaletxeak ez du ezertxo ere egin. Are gehiago: Iñaki Azkuna alkateak publikoki adierazi du ez duela horrelako ezer egiteko asmorik. LAU HAIZETARA GOGOANetik behin eta berriro saiatu gara gai honetaz hitzegiteko udal ordezkariekin biltzen eta ixiltasuna izan da jaso dugun erantzun bakarra.

Hau guztiarengatik, LAU HAIZETARA GOGOAN Bilboko epaitegietan salaketa bat jarri beharrean izan da, auzitegiek legea betearazi dezaten.

Salaketak, Prentsan izan duen oihartzuna:

DEIA: ‘Lau Haizetara Gogoan’ denuncia a Azkuna por no retirar los símbolos franquistas en la villa
NAIZ: Lau Haizetara Gogoan denuncia en el juzgado a Azkuna por permitir la exaltación del franquismo
BERRIA: Azkunaren aurkako salaketa jarri dute, sinbolo frankistak ez kentzeagatik

Berrizko udal plenoa

Joan den astean Berrizko udal plenoak atzera bota zuen Frankismoaren Krimenen Aurkako Kereilaren Euskal Plataformak  Berrizko  Bilduren bidez aurkeztutako mozioa.

EAJ-PNVk eta PSOEk ez zuten bultzatu nahi izan Argentinan Frankismoaren krimenen aurka bide judizial  bat irekitzea. Horren arrazoia mozioaren zenbait puntuekin ados ez egotea izan zen.  Puntuak dira, hain zuzen, Frankismoaren inpunitatearen aurka doazen puntuak. Erreforma Politikak Genozidio Frankistarekiko eta Estatu Terrorismoarekiko inpunitatea zalantzan jartzen dituztenak. Hala ere Berrizeko zinegotzi-alkateak gaia berriro eztabaidatzeko asmoa dute, EAJ-PNV eta PSOE mozioaren oinarrian “ados” daudelako.

Bilduren zinegotzi taldeak Frankismoaren Krimenen Aurkako Kereilaren Euskal Plataformak prestatuko testua aurkeztu zuen. Jakina, plataforma honetan  Eusko Lurra Fundazioaz gain, Goldatu Elkartea, Lau Haizetara Gogoan, Euskal Memoria Fundazioa, Sare Antifaxista, CNT Euskal Herria, eta beste hainbat talde gaude.

Testu honetan 1936ko matxinada militar faxista gaitzesteaz gain (legalki eratutako errepublikar Gobernuaren aurako Estatu kolpea), geroko diktadura faxista gaitzesten da baita ere. Disidentziaren eta justizia sozial zein askatasunaren aldeko borrokaren edozein aztarna gogorki zapaldu zuen geroko diktaduraz gain.

1977ko Amnistiaren Legeari dagokienez, “Frankismoaren inpunitatea bermatu zuena”, mozioak bertan behera geratzea eskatzen zuen. Jakina, hau da bereziki EAJ-PNV zein PSOEko  zinegotziek atzera bota zutena.

PSOE eta EAJ-PNV berriro agertzen dira Frankismoaren inpunitatea bermatzen duen 1977ko amnistiaren legearen zaindari leialak bezala. Era honetan, bi alderdi hauek Frankismoaren krimenen aurka eraiki dezaketen edozein diskurtsoa hutsa eta hipokrita izaten da. Oroimen historikoa beraien gaur egungo jarrera politikoak zuritzeko tresna. Azken finean, beraiek dira Genozidioaren inpunitatearen aurreneko zaindariak. 1970.ren hamarkadaren amaieran hartutako erabaki politiko lotsagarrien eta utzikerien presoak dira, eta ez diote PPri, ezta beraien arbaso politiko frankisten defentsaren esklusibitatea uzten.

Mallorkan aurkitutako Frankismoko fosa irikia

Duela hainbat hilabete zenbait talde, Eusko Lurra Fundazioa barne, Frankismoaren Krimenen Aurkako Kereilaren Euskal Plataforman elkarlanean gabiltza. Gure helburu komuna zera da: Frankismoaren krimenen kontrako epaiketa irekitzea “Bide argentinarra” delakoa bultzatuz. Espainiar Estatuan bide judizial  guztiak itxita daudenez, derrigorrez Nazioarteko Justizian oinarritu beharra dago, ez dago beste modurik.

Eusko Lurra Fundazioaren aldetik zera lehenesten dugu lantegi honetan: Nazioarteko legedian oinarritutako protokoloak jarraituz, ahal den testigantza eta froga gehien jasotzea. Baita ere Genozidio Frankistaren biktimen gorpuzkinak berreskuratzerakoan ere. Horrela, etorkizuneko sumarioen frogak batzen joango gara.

Plataforma manifestu honen inguruan biltzen da:

FRANKISMOAREN ZIGORGABETASUNARI TOLERANTZIARIK EZ!

Idatzi honen azpian sinatu dugun erakundeok Frankismoaren Aurkako Kereilaren Aldeko Euskal Plataforman bildu berri gara. Erakundeok urteak eman ditugu lanean frankismoak ekarri zuenaren oroitzapen historikoa berreskuratzeko eta, era berean, Euskal Herrian gauzatu zituen krimenen aurrean egia, justizia eta ordaina gureganatzeko. Ahalegin horretan oinarrizkoa izan da, eta da, erantzuleak zigortu ez izanaren salaketa.

Zigorgabetasun hori 1977ko Amnistia Legeak bermatu zuen, azken batean, amaiera-puntuko lege bat izan baitzen; eta horrekin batera “trantsiziokoa” deitu izan zuten garaian estatuaren aparatuak purgatu ez zirelako. Aurrera eramaten ari garen lan-lerroen artean (hobiak bilatzea eta hildakoen hondakinak lurpetik ateratzea, omenaldiak antolatzea, salaketa-hizketaldiak, datu historikoak biltzea, ekimen hau jendartean zabaltzeko aldizkariak, etab.), diktadurak iraun zuen berrogei urteetan gertatutakoei buruz aurkezten ziren salaketek, zenbait pertsona ospetsuk eta nazioarteko erakundek behin eta berriz salaturik ere, etengabe egin dute topo.

Baltasar Garzón epaileak berak ere ahaztura eta zigorgabetasunaren alfonbra pitin bat altxatzeko egin zuen saio epelean porrot egin zuen harresi berberaren kontra: Amnistia Legeak frankistak edozein erantzukizunetatik salbuesten dituena. Hala eta guztiz ere, aukera erreala dago frankismoaren aurka eta oraindik bizirik dauden frankisten aurka auzibidez jotzeko. Aukera hori Argentinako Errepublikan zabaldu da María Servini de Cubría epaileak, Buenos Aireseko 1. Epaitegiko titularrak, aurrera daraman 4591-10 kereilaren bidez. Magistratu honek, preskribitzen ez diren genozidioaren eta gizateriaren aurkako krimenei aurre egiteko justizia-printzipio unibertsalean oinarrituta, frankismoaren aurkako prozesu bat dauka abian, 1936ko altxamendu militarretik 1977ra bitartekoak jasotzen dituena.

Nafarroako fosen mapa (118)

Euskal Erkidegoko fosen mapa

Asturiasko fosak (318). Tartean ehundik gora EAE-ANV ko gudarien gorpuzkinak.

Kereila honi ehunka auzi-jartzaile partikular ari zaizkio batzen; bai eta zenbait motatako erakundeak ere, bai Argentinakoak, bai Espainiar Estatukoak bai Euskal Herrikoak ere. Aipatzekoa da joan den apirilean frankismo garaiko lau preso ohik eta 60ko hamarkadan hil zuten sindikalista baten alabak Buenos Airesera jo zutela. Euren kereila propioak ez ezik, euren erakundeenak (preso ohi eta errepresaliatuenak) ere aurkeztu zituzten: estatu mailan La Comuna-ren izenean, eta Goldatu-ren izenean Euskal Herritik. Beste berrogeiren bat adiskideren kereilak ere eraman zituzten, hala nola: Salvador Puig Antich-en familiarena, (1974ko martxoan hil zuten garrotez); Humberto Baena-ren familiarena, (1975ean fusilatu zuten FRAPeko beste bi lagunekin eta ETAko Txiki eta Otaegirekin batera); Andoni Arrizabalagarena, (basatiki torturatu zuten, eta 1969an barkatu zioten heriotza-zigorra); Enrique Gesalagarena, (bertatik bertara zauritu zuten atxilotzerakoan, eta 1970ean Burgoseko Epaiketan kondenatu zuten), German Rodriguezena, (1978ko sanferminak bete-betean zirela hil zuen poliziak Iruñean). Elur-pilota, oraindik txikia bada ere, biraka hasia da, eta garrantzizkoa da jarrai dezan, horrek ekar baitezake eta behar du ekarri frankisten zigorgabetasunez eta jarraitasunez eraikitako harresiaren lehen pitzadura.

Estatuko fosak

Frankismoko presoak eta kontzentrazio eremuak

Azken urteotako historia errepresioz josita dago: zenbait komunikabide itxi (EGIN, EGUNKARIA, irratiak), eta euskal kulturaren aldeko militanteak hartu dituzte preso; zenbait erakunde politiko eta sozial legez kanpo utzi, eta taldekideak kondenatu dituzte; zenbait hautagai-zerrenda debekatu eta bultzatzaileak epaitu eta kartzelaratu dituzte… Guztiok gogoratzen dugun moduan, errepresio-oldar hau Ibarretxe lehendakaria bera, partidu sozialistako eta ezker abertzaleko kideekin batera, auzipetu zutenean ailegatu zen bere gorenera, edo bestela, ezker abertzalearen barruko biraketa politikoaren eragile eraginkorrenei, baita ETAk indarkeriaren amaieraren adierazpena egin aurretik ere, azken zigorrak jarri zitzaizkienean, (Otegiri eta Rafa Diazi, esate baterako). Eromen zapaltzaile hau ezin da ulertu, baldin eta aurreko lerroetan aipatu dugun zerbait gogoan hartzen ez badugu: trantsizioa dela medio, demokrazia sortu berriak frankismoaren aparatu judizial eta zapaltzaile guztia jaso zuen, stablishment politiko espainiarrak printzipio frankista asko bereganatzen zituen Konstituzioa onartzen zuen bitartean.

Aurrean daukagu aipatu dugun immobilismo horri muturreko eder bat emateko aukera, kereila hau herri-salaketaren branka gisa erabiliz, eta JUSTIZIA, EGIA eta ORDAINA exijituz. Orain epaitegiko aulkietan eserarazi ditzakegu oraindik bizirik dauden frankistak, berrogei urte eman dituen diktaduraren erantzuleak, iraun zuen bitartean eragin zituzten hilketen eta bestelako delituen erantzuleak.

Hori dela-eta, dei egiten dizuegu Euskal Herriko erakunde politiko, sindikal eta sozial guztiei kausa honetan parte hartu dezazuen bai kereila-jartzaile gisa bai kereila jarri dutenei elkartasuna adieraziz, eta zeuen afiliatu guztiak gauza bera egiteko berotu ditzazuen. Frankismoaren arrasto fisiko, ideologiko eta politikoak lurperatu behar ditugu kereila-oldar baten bitartez; amaiera eman behar diogu diktadoreak ondore gisa utzitako “atado y bien atado” eta Borboitar Monarkiak hainbesteko arretaz eusten dion korapilo gordiano horri. Horrela, bada, gizakiarentzat eta Euskal Herriarentzat duintasuna eta justizia eskatzen dituen kanpaina honekin bat egitera deitzen dizuegu, horretarako Plataforman dauden edozein erakunderekin harremanetan jarriz.

Euskal Herria, 2012.eko uztaila

Frankismoaren Aurkako Kereilaren Aldeko Euskal Plataforma

• Altafaylla Kultur Taldea. (www.altaffaylla.com)
• CNT Euskal Herria.
• Durango 1936 Kultur Elkartea.
• Euskal Memoria Fundazioa. (www.euskalmemoria.com)
• Eusko Lurra Fundazioa. (www.euskolurra.eu)
• Egiari Zor Fundazioa. (www.egiarizor.org)
• Garraxika Taldea. (www.turrune.wordpress.com)
• Gernika Batzordea. (www.gernika2012.net)
• Goldatu Elkartea. (www.goldatu.org) Kereilarako Bulego Birtuala
• Intxorta 1937 Kultur Elkartea. (www.intxorta.org)
• Lau Haizetara Gogoan Elkart. (www.lau-haizetara-gogoan.blogspot.com)
• Martxoak 3 Elkartea. (www.martxoak3.org)
• Oroituz Andoain.
• Sare Antifaxista. (sare.antifaxista@gmail.com)

LAU HAIZETARA GOGOAN elkarte memorialista eta erakunde historikoen koordinadorak EUSKAL HERRIARENTZAKO EGIAREN BATZORDE bat eskatzen du. Azken urteak, erakundeei, alderdi sindikatu eta eragile sozialei batzorde horren beharra nabarmenarazten eman ditugu.

Azaroaren 17an, Martin Ugalde Kultur Parkean, Lau Haizetara Gogoan plataformak antolatutako Euskal Herriko Egiaren Batzordea eratzekoaren inguruan egindako foroa.

Egiaren batzordeak bi betebehar dituzten tresnak dira, giza eskubideen urraketa sistematiko eta etengabeen argitzea eta babesgabetasun juridiko egoerak gainditzea. Egiaren batzorde baten eraketa JUSTIZIA TRANTSIZIONALA deiturikoaren barne kokatzen da eta bere helburua EGIA ikertu, JUSTIZIA egin eta ERREPARAZIO neurriak (EZ ERREPIKATZEKO BERMEAK barne) gauzatzeko tresnak abiaraztea da.

Euskal Herrian, egiaren batzorde batek argitu beharreko giza eskubideen urraketak borondate politiko ezarengatik ikertu ez direnak lirateke, hau da: 1936eko MATXINADA MILITARRAren erantzuleek buruturiko GENOZIDIO POLITIKOA eta ERREGIMEN FRANKISTA eta ESTATU TERRORISMOAri lepora daitezkeen GIZATERIAREN AURKAKO KRIMENAK.

Prozesu osoari NAZIOARTEKO JUSTIZIAren eskakizunei egokituko den ikuspegi integral eta koherente bat eman nahi bazaio, senide eta biktima elkarteen partehartzea ezinbestekoa da.

Egiaren batzordea, 1936tik…

• 1936eko matxinada militar faxista mugarri delako Euskal Herriaren historian. 1936an, giza eskubideen urraketa masibo, sistematiko eta etengabe bat hasi zen.
• Geroztik ez delako urraketen jarraipen hau eten; ez 1939an, ez 1960an ez 1975ean, ez inoiz.
• 1936tik aurrera buruturiko krimenen eraginek indarrean dirautelako.

…gaur arte:

• Franco-ren heriotzarekin eman ziren aldaketa formalek (alderdien legeztapena, 1978ko konstituzioa, autonomi estatutuak eta abar) ez zutelako inondik inora giza eskubideen urraketekin amaitu (jarraitu dira ematen indarkeria poliziala, erakunde ultraeskuindarrena, torturak, salbuespen legeak…).
• Giza eskubideen urraketa-ariketa orokortuen jarraipenak eta ez errepikatzeko bermerik ezak egiaren batzordearen arku kronologikoari amaiera datarik jartzea oztopatzen dutelako.
• 1977ko “AMNISTIA” LEGEA, jendartearen aldarrikapenari entzungor eginez, “PUNTU ETA KITO LEGE” bihurtu zelako. Borrokalari antifaxista presoentzako indultua izan zen, ez eskatzen zen amnistia. Lege honek frankismoaren inpunitatea ahalbidetu zuen eta, orain artean, krimenak auziperatzea ekiditen duen tresna da, ZIGORGABETASUN EREDU ESPAINIARRAren gakoa.

2008ko azaroan, PNV, EA, Aralar, Ezker Batua eta, Ezker Abertzale osoaren izenean, EHAK-ren aldeko botoekin, 1936eko uztailean kolpe militarrarekin bat hasi ziren Giza Eskubideen urraketak aztertzeko Egiaren Batzorde bat eratzearen alde agertu zen EAEko Legebiltzarra. 2009ko martxoan hasiera eman zitzaion legegintzaldiak euskal jendartearen parte bat Legebiltzarretik at utzi zuen eta, besteen artean, Egiaren Batzorde bat eratzea ekidin zuen.

Egoera bestelakoa da orain. 2008an Egiaren Batzordearen alde agertu ziren indarrak EAEko Legebiltzarrean bi heren dira, ia. EAEn, Egiaren Batzorde bat abiarazteko lanekin hastea posible da. BORONDATE POLITIKO KONTUA DA.

EUSKAL HERRIA, 2013KO URTARRILA

——— —— ——— ———- ——— ———– ——— —— ——— ———- ——— ———–

Este texto, fue repartido entre los asistentes a la manifestación organizada por Herrira este 12 de enero en Bilbo a favor de los derechos de los presos políticos por la plataforma Lau Haizetara Gogoan, de la cual forma parte la Fundación Eusko Lurra.

Durante los últimos años, desde LAU HAIZETARA GOGOAN, coordinadora que agrupa a movimientos memorialistas y organizaciones históricas, hemos insistido ante las instituciones, ante partidos, sindicatos y organismos sociales sobre la necesidad de crear una Comisión de la Verdad para Euskal Herria.

Foro organizado el 17 de noviembre en Martin Ugalde Kultur Parkea, por la plataforma Lau Haizetara Gogoan en torno a la creación de una Comisión de la Verdad de Euskal Herria.

Las comisiones de la verdad son instrumentos para el esclarecimiento de las vulneraciones sistemáticas y continuadas de los derechos humanos y para la superación de situaciones de desamparo jurídico. La creación de una comisión de la verdad se enmarca dentro de la llamada justicia transicional y tiene por fin la puesta en marcha de instrumentos para investigar la VERDAD, aplicar JUSTICIA e implementar medidas de REPARACION (incluidas las garantías de no repetición).

En el caso de Euskal Herria, una Comisión de la Verdad debería sacar a la luz las violaciones de los derechos humanos que no han sido investigadas por falta de voluntad política, es decir: el genocidio político provocado por los responsables de la rebelión militar de 1936 y los crímenes de lesa humanidad imputables al régimen franquista y al terrorismo de estado.

La participación de las asociaciones de familiares y víctimas es fundamental para dotar a todo el proceso de una visión integral y coherente que se ajuste a lo que exige la JUSTICIA INTERNACIONAL.

Una Comisión de la Verdad desde 1936…

• Porque la sublevación militar fascista de 1936 marca un antes y un después en la historia de Euskal Herria. En el 36 comienza una etapa de vulneraciones masivas, sistemáticas y continuadas de los derechos humanos.
• Porque ninguna fecha posterior (ni 1939, ni 1960, ni 1975, ni cualquier otra) rompe con esta continuidad.
• Porque los efectos de los crímenes perpetrados a partir de 1936 siguen vigentes.

… hasta el día de hoy:

• Porque los cambios formales que se produjeron tras la muerte de Franco (legalización de partidos, Constitución de 1978, Estatutos de Autonomía…) no significaron, ni mucho menos, el fin de las vulneraciones de los derechos humanos (ha seguido habiendo violencia policial y de organizaciones ultraderechistas, torturas, leyes de excepción…).
• La continuidad en el tiempo de prácticas generalizadas de vulneraciones de derechos humanos y la inexistencia de garantías de no repetición impiden acotar el final del arco cronológico de la comisión de la verdad.
• Porque la Ley de “amnistía” de 1977, lejos de satisfacer las demandas de la sociedad (fue un simple indulto, no la Amnistía que se exigía, para los combatientes antifascistas presos) se convirtió en una “ley de punto final” que posibilitó la impunidad del franquismo y, aún hoy, es un instrumento para impedir el enjuiciamiento de los crímenes y para apuntalar el MODELO ESPAÑOL DE IMPUNIDAD.

En noviembre de 2008, el Parlamento de la CAV, con los votos favorables de PNV, EA, Aralar, Ezker Batua y, en nombre del conjunto de la Izquierda Abertzale, EHAK, se posicionó a favor de crear una Comisión de la Verdad, que analizase las vulneraciones de los derechos humanos que se iniciaron con el golpe militar de julio de 1936. La legislatura iniciada en marzo de 2009 dejó fuera del Parlamento a una parte de la sociedad vasca e impidió, entre muchas otras cosas, la puesta en marcha de una Comisión de la Verdad.

Hoy esta situación ha cambiado. Las fuerzas que en 2008 apoyaron la Comisión de la Verdad cuentan con casi dos tercios de los parlamentarios en la CAV. Al menos en este territorio, la puesta en marcha del trabajo de una Comisión de la Verdad es algo realizable. ES UNA CUESTIÓN DE VOLUNTAD POLÍTICA.

EUSKAL HERRIA, 2013KO URTARRILA

“Sasetarekin batera Asturiasen hildako gudarien gorpuzkinak Euskal Herrira ekarriko dituzte“ dio Naiz-ek abenduaren 26an Foru Aldundiak zein Donostiako Udalak emandako prentsaurrekoa laburbilduz.

Euzko Indarra batailoia Asturiasen

Martin Garitano, Gipuzkoako Ahaldun Nagusiak, Juan Karlos Izagirre Donostiako Alkateak eta Marina Bidasoro Giza Eskubideen eta Oroimen Historikoaren zuzendariak azaldu dutenez, bi erakunde horien arteko hitzarmenari jarraiki, Asturiasko Areces herrian Kandido Saseta komandantearekin batera hil zituzten gudarien gorpuzkinak Euskal  Herrira ekarriko dituzte.

«75 urte geroago, iragana azaleratu eta oroimen historikoa berreskuratu nahi dugu ekimen honen bitartez, askatasunaren alde bizia galdutako pertsona guztiek egia, justizia eta aitortza merezi dutelako», esan du Juan Karlos Izagirrek.

Ildo beretik, Bidasorok nabarmendu du «iraganeko krimenen gaineko oroimen kolektiboa berreskuratzea eta biktimen eskubideak bermatzea» izan behar direla helburuak.

Garitanok, aldiz, gudari haiek «merezi duten bezala itzultzea» nahi dutela adierazi du: «askatasunaren eta herriaren alde borrokatzeagatik diktadore batek hil zituen gudari bezala».

Ekimena Donostiako Udalak 1936ko gerran eta frankismoan gertatutako giza eskubideen aurkako urraketei buruzko egia ezagutu eta oroimen historikoa berreskuratzeko duen egitasmoaren parte da. Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesa du, eta honek 50.000 euroko laguntza emango dio Udalari.

Arecesen kasuan, ekimenaren kostua 45.000 eurokoa izango dela aurreikusten da; Aldundiak 24.000 euroko ekarpena egingo du eta gainerakoa Udalak.

Eusko Lurra Fundazioaren iritzia

EAE-ANVko eta EAJ-PNVko ofizialak, Saseta komandantearekin Asturiasen.

Aurretik doa gure poza, azkenean bi euskal erakunde publikoek Arecesen eta Asturiasko frontean eroritako gudari eta milizianoen gorpuzkinak berreskuratzeko konpromisoa hartu dutelako. Eta ez soilik gorpuzkinak Euskal Herriratzeko, baizik eta haiekin Egia, Justizia eta Erreparazioa egiteko. Ez da gutxi.

Lau Haizetara Gogoan Plataformak urtetan egindako lanak deshobiratze kasuetan taxuzko protokolo bat aurrera eramateko, azkenean bere lehen ondorio garrantzitsua izango du Asturiasen.

Beste aldetik, Eusko Lurra Fundazioa hasieratik ekimen honetan partu hartu du beste hainbat eragile politiko, sindikal eta sozialekin batera. “El Pradon de los Vascos” delako hobietan lurperatutako gudari eta milizianoen senideak eta militatzen zituzten erakundeak kontutan hartzea txalotzekoa da, eta gauzak era egoki batean egiteko bermea. Jakina, Euskal Herriarekin zer ikusirik duen 36ko gerraren hobi handienetarikoa izango da Asturiasekoa. Bertan EAE-ANVko ia 100 gudari (Eusko Indarra Batailoikoak) lurperaturik daude. Eroritako gainontzeko borrokalari gehienak miliziano anarkista (CNTkoak) eta komunistak ziren. Baita zenbait EAJ-PNVko gudariak eta miliziano sozialistak, Euskal Armadako hainbat kidekin batera.

Baina berri honen haritik pare bat gauza esan nahiko genuke.

Hasteko hainbat  hedabideek soilik gudariez hitz egiten dute, miliziano libertario, komunista eta sozialistak ahaztuz. Beste aldetik Eusko Jaurlaritzaren Armada, Eusko Gudarostearekin (EAJ-PNV)  nahasten dute.  Hainbat kasuetan, Asturiasen hil ziren ia 250 miliziano eta gudariak, Santoñako Errendiziotik ihes egindako borrokalariak bezala aurkezten dituzte, ondoren Asturiasen erori izan baziren bezala. Jakina, Areceseko gatazka Santoñako Errendizioa baino askoz lehenago suertatu zen (1937ko otsailean), eta bertan parte hartutako batailoi gehienek, Asturiasko kanpaina eta gero, gerra Euskal Herrian jarraitu zuten, EAE-ANVren Eusko Indarra ospetsuaren kasuan.

Garbi dago Euskal Herriko historia berreskuratzeko lan asko dagoela oraindik egiteko, horren lekuko hainbat komunikabideen hanka-sartze historiko hauek.

Dena den, ondo etorria berria.

Kontutan izanik, gaur egungo gertakariek iraganekoekin parekotasun kezkagarriak dituztela, gure herriaren Historia zati bat ezagutzeko aukera izango duzu.

DVDa ikusi eta txarla/debatean parte hartu nahi duen guztiak izango du bertan egoteko aukera. DVDaren iraupen osoa 50 minutukoa da.

Trailer: eguzkibideoak.info

Ezker Abertzalea Ekintza-Acción Nacionalista Vasca (EAE-ANV) se fundó en 1930, tras la aparición del Manifiesto de San Andrés, donde quedó constancia de que el nacionalismo no siempre es burgués sino también de izquierdas y pro-obrero. El documental “EAE-ANV 1983tik aurrera ezker abertzalea” cuenta cómo ganó las elecciones municipales celebradas el 12 de abril de 1931, en el Bloque Antimonárquico, en 1936 formó parte del Frente Popular, con un ministro en el Gobierno y un consejero en el Departamento de Agricultura. Luchó durante la 2ª Guerra Mundial contra Hitler y el fascismo y siempre se consideró anticapitalista.

Portada del DVD

En 1936, Adrian Maury escribió en la revista “Acción Vasca” una tesis contra el capitalismo y se celebró un Congreso donde se dieron los primeros pasos hacia un socialismo vasco. Comenzó así un socialismo de base, obrero y radical, con una vigencia sorprendente en la actualidad. Dentro de su programa podían leerse principios como: alianza con los países oprimidos del mundo, eliminación del autoritarismo dentro de los organismos públicos. La enseñanza elemental y primaria tenía el carácter de gratuita, laica y obligatoria, así como la enseñanza secundaria y superior, gratuita para los hijos de los obreros. Defendían la explotación pública de las riquezas naturales y fuentes energéticas; la nacionalización de la banca y los seguros; las limitaciones de los beneficios de las empresas privadas y la propiedad de la tierra. El sistema tributario debía ser directo y los impuestos progresivos sobre la renta y los capitales improductivos. También se planteaba la creación de viviendas públicas, la participación de los obreros en los beneficios de la empresa.

El régimen de Franco ilegalizó ANV, en 1939, pero tras la muerte del dictador se presentó a las elecciones de 1977 y estuvo en activo hasta 2008, cuando volvió a ser ilegalizado por su equivocada asimilación, por parte del Estado, a Batasuna.

Cómo solicitar el vídeo:

1. Acercarse a la Azoka de Durango (6 a 9 de Diciembre)

2. Se puede comprar directamente en la web de Eguzkibideoak

3. Se puede pedir a Eusko Lurra fundazioa: euskolurrafundazioa@gmail.com

4. En breve se podrá encontrar en las librerías